Het Zuiderpark: het groene paradijs in Groningen

Wie de Herebrug oversteekt richting de Hereweg, stuit aan de linkerkant ineens op een groen paradijsje vol statige villa’s, kronkelende lanen en oude bomen: het Zuiderpark. Een buurt met een bijna sprookjesachtige rust en fluitende vogels.

Waar nu kolossale herenhuizen staan, lag ooit het Lageland. Een drassig terrein dat de stad vroeger kon laten onderlopen bij vijandelijke dreiging. Tijdens het graven van het Verbindingskanaal in de 19e eeuw werd de afgegraven grond gebruikt om dit gebied op te hogen. Zo ontstond er ruimte voor woningbouw.
 

 

Van vestingwerk tot villawijk

In 1880 besloot de gemeenteraad hier een villabuurt aan te leggen, bedoeld voor rijke ‘Stadjers’, zoals de inwoners van de stad Groningen ook wel genoemd worden. Stadsbouwmeester J.G. van Beusekom ontwierp een sierlijk stratenplan in Engelse landschapsstijl, met zes groene ‘eilanden’ omzoomd door bochtige wegen. Tussen 1881 en 1905 verrezen de villa’s één voor één, elk ontworpen door een andere architect. Het resultaat was een charmante mix van stijlen, klassiek, eclectisch en jugendstil.
 

Onder de Boompjes

De huidige Parklaan, die langs de hele zuidkant van het Zuiderpark loopt, was ooit niet meer dan een zandpad. Reizigers die ’s avonds voor een gesloten stadspoort stonden, vonden hier onderdak in een herberg. Later werd de laan beplant met bomen, wat de straat de bijnaam ‘Onder de Boompjes’ opleverde. Pas in 1880 kreeg ze haar deftige naam: Parklaan. De huizen vormden een afscheiding, bedoeld om het zicht vanuit het Zuiderpark op de arbeiderswoningen van de Brandenburgerbuurt te ontnemen.
 

 

Groen erfgoed

In 1883 werd het park zelf aangelegd, naar een ontwerp van tuinarchitect Harreveld. Nog steeds geniet je hier van een verrassende variëteit aan bomen en struiken: van beuk en berk tot tulpenboom en Japanse notenboom (ginkgo). De oudste plataan in de Parklaan dateert uit 1896 en in de herfst verzamelen spreeuwen zich in de lindebomen. ’s Zomers vliegen er gierzwaluwen en met wat geluk zie je zelfs vleermuizen of egels tussen het groen.
 

De strijd om het behoud

Bijna was dit groene paradijs verdwenen. In 1986 wilde het stadsbestuur de hele buurt slopen om ruimte te maken voor kantoren. Bewoners kwamen massaal in opstand met posters waarop stond: Stop | geen sloop Zuiderpark! De actie groeide uit tot een van de meest succesvolle buurtprotesten in de stad. Gelukkig bleef de wijk behouden en kreeg het zelfs de status van beschermd stadsgezicht.
 

 

 

Een wandeling waard

Vandaag de dag is het Zuiderpark een stille, lommerrijke enclave, waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan. Wandel langs de sierlijke villa’s en bedenk dat dit stukje Groningen er bijna niet meer was geweest.
 
Bezoektip: In de zomer is het park op z’n mooist: vol groen, schaduw en het geluid van gierzwaluwen hoog in de lucht. Combineer een wandeling door het Zuiderpark met een wandeling langs de singels, de aangrenzende Brandenburgerbuurt of de tuinkoepels van de Hereweg. En waan je even terug in het Groningen van eind 19e eeuw.
 

Altijd al een keer een kijkje willen nemen in een villa in het Zuiderpark? Dat kan hier.
 
Het Zuiderpark op de kaart:

 
In welke villa in het Zuiderpark zou jij het liefste wonen? Laat het me hieronder weten in een reactie.